Her birimiz zaman zaman hayatımızda, kontrolümüz dışında gelişen, bizi derinden sarsan ve güçlü duygular uyandıran olaylarla karşılaşırız. Bir üniversitenin aniden kapatılması, öğrencilerin ve akademisyenlerin belirsizlik içinde kalması gibi bir durum, ister doğrudan etkilenenlerden olalım ister uzaktan izleyelim, içimizde karmaşık bir duygu fırtınası yaratabilir. Öfke, çaresizlik, adaletsizlik hissi, kaygı, üzüntü… Bu duyguların hepsi doğal ve insanidir.

Peki bu güçlü duygular karşısında nasıl bir duruş sergileyebiliriz? Duygusal bir patlama yaşamadan, tepkisiz de kalmadan, nasıl bir farkındalık geliştirebiliriz? Gestalt terapisi, bu sorulara yanıt bulabileceğimız zengin bir çerçeve sunar.

Bu yazıda, herhangi bir spesifik siyasi olayı analiz etmekten ziyade, Gestalt terapinin temel kavramlarını kullanarak, zorlayıcı dış olaylar karşısında bireysel olarak nasıl daha dengeli, farkında ve bütüncül bir tepki geliştirebileceğimizi keşfedeceğiz.

1. İlk Durak: Farkındalık (Awareness) ve “Şimdi ve Burada” (Here and Now)

Gestalt terapinin kalbinde farkındalık yatar. Bir olay karşısında verdiğimiz ilk tepkiler genellikle otomatiktir. Kendimizi öfkelenirken, endişelenirken ya da tamamen uyuşmuş halde bulabiliriz.

“Şimdi ve burada” ilkesi, bizi geçmişin pişmanlıklarına ya da geleceğin felaket senaryolarına takılıp kalmaktan kurtararak, şu an içimizde olup bitenle temas etmeye davet eder.

Kendimize sorabileceğimiz basit ama güçlü sorular:

• “Şu anda bedenimde ne oluyor?” (Omuzlarım gergin mi? Nefesim yüzeysel mi? Kalbim hızlı mı atıyor? gibi)
• “Şu anda hangi duyguyu en yoğun şekilde hissediyorum?” (Sadece “kötü hissetmek” yerine, öfke, korku, üzüntü, çaresizlik gibi isimler vermek.)
• “Şu anda aklımdan geçen düşünceler nedir?”

Farkındalık, bu duygu ve düşünceleri yargılamadan, sadece gözlemlemektir. “Öfkeleniyorum, bu da kötü” demek yerine, “İçimde öfke var, bu şu ana dair bir gerçeklik” demektir. Bu küçük mesafe, duygunun sizi ele geçirmesi ile sizin duyguyu deneyimlemeniz arasındaki kritik farktır.

2. Bitmemiş Meseleler (Unfinished Business) ve Temas Kesintileri

Bazen bir olaya verdiğimiz tepki, o olayın kendisinden çok daha büyüktür. Bunun nedeni, geçmişte tamamlanmamış, ifade edilmemiş duygusal deneyimlerimizin (bitmemiş işler) şimdiki olay tarafından tetiklenmesidir.

Örneğin, geçmişte bir haksızlığa uğramış ve sesini çıkaramamış birinin, şimdi başka bir haksızlık karşısında aşırı bir öfke patlaması yaşaması olasıdır.

Kendimize sormalıyız:

• “Bu olayın bana hissettirdikleri, hayatımda daha önce yaşadığım hangi deneyimleri hatırlatıyor?”
• “O zaman söyleyemediğim ya da yapamadığım bir şey var mı?”

Bu bitmemiş işleri fark etmek, şimdiki tepkimizin ne kadarının geçmişe ait olduğunu görmemizi sağlar. Böylece geçmişin gölgesinde kalmadan, şimdiki olaya daha berrak bir şekilde yanıt verebiliriz.

3. Duygularla Temas Kurma Biçimlerimiz: Temas Kesintileri (Contact Boundary Disturbances)

Sağlıklı bir temas, bir olayla ya da duyguyla tam olarak karşılaşmayı ve ardından onu entegre edip yoluna devam edebilmeyi gerektirir. Ancak çoğu zaman, dayanılmaz duygulardan korunmak için farkında olmadan temas kesintilerine başvururuz. Zor bir olay karşısında en sık karşılaştığımız üç tanesine bakalım:

a) Duyarsızlaşma (Desensitization):
Duyguyu hissetmemek için kendimizi uyuştururuz. “Hiçbir şey olmamış gibi” davranır, başka şeylere dalar, sürekli telefonumuza bakar, aşırı çalışır ya da yemek, dizi gibi başka araçlarla kendimizi oyalarız.

• Gestalt’ın önerisi: Bu mekanizmayı fark edip, yavaşça duyguya dönmek. “Şu an ne hissetmekten kaçınıyorum?” sorusu iyi bir başlangıçtır.

b) İçselleştirme (Introjection):
Dışarıdan gelen bir kuralı, inancı ya da beklentiyi eleştirmeden olduğu gibi içimize alırız. “Bu durumda güçlü olmalıyım”, “Ağlamamalıyım”, “Böyle olaylarda sinirlenmek normaldir” gibi cümleler, çoğu zaman kime ait olduğunu sorgulamadığımız içleme örnekleridir.

• Gestalt’ın önerisi: İçinizde dolaşan bu “zorunluluk” cümlelerini fark edin. “Bu inanç gerçekten bana mı ait, yoksa ailemden, çevremden, kültürümden aldığım bir şey mi? Şu an bana nasıl hizmet ediyor?” diye sorun.

c) Yansıtma (Projection):
Kendimizde kabul edemediğimiz bir duygu veya özelliği başkasında görürüz. “Herkes çok öfkeli, ortalık çok gergin” deriz, oysa belki de tarif edilen şey kendi içimizdeki öfkedir.

• Gestalt’ın önerisi: Dış dünya hakkında yaptığınız güçlü yargıları bir an için geri çekin ve “Bu özellik/duygu bende nasıl var?” diye düşünün.

4. Değişim Paradoksu ve Deneyim Döngüsü (Cycle of Experience)

Gestalt’ın en önemli ilkelerinden biri değişim paradoksudur: “Değişim, olmak istediğimiz şey olmayı çalışmayı bırakıp, olduğumuz şey olduğumuzda gerçekleşir.” Yani, öfkemizi bastırmaya çalıştıkça daha öfkeli oluruz; üzüntümüzü yok saydıkça daha depresif hissederiz. Değişim, duyguyu kabul etmekle başlar.

Deneyim döngüsü (Cycle of Experience) ise bir ihtiyacın ortaya çıkmasından, onun doyurulmasına ve döngünün tamamlanmasına kadar olan doğal süreci tanımlar. Zor bir olay karşısında bu döngü sıklıkla kesintiye uğrar.

Klasik döngü şu aşamalardan oluşur ve bir olay karşısında şöyle işleyebilir:

1. Duyum/Hazır Olma: Olayı duyarsınız (haberi okursunuz). Bedeninizde bir gerginlik belirir. (Şimdi ve burada farkındalık)
2. Farkındalık: “Bu olay karşısında içimde adaletsizlik hissi ve öfke yükseliyor.” (Farkındalık)
3. Enerjilenme/Temas: Bu duyguyu tam olarak hissetmek, belki birine anlatmak, belki bir makale yazmak, belki yürüyüşe çıkıp iç sesiyle konuşmak. (Duyguyla temasa geçmek, patlamak veya bastırmak değil)
4. Temas (Eylem): Duygu için uygun bir ifade ve eylem biçimi bulmak. (Örneğin: Mağdurlarla dayanışmak için bir imzaya katılmak, konuyu sakin bir dille bir arkadaşıyla konuşmak.)
5. Doyum ve Geri Çekilme: Eylem tamamlandığında duygunun yoğunluğunun azaldığını hissetmek. Döngünün kapanmasına izin vermek. “Bu konuda yapabileceğim bu kadardı, şimdi hayatıma devam edebilirim.”

Bu döngüde en sık takıldığımız nokta, duyguyu yaşamak (3. aşama) ve onun için uygun eylemi bulmak (4. aşama) arasındadır. Ya duyguyu bastırırız (döngü başlamaz) ya da patlarız (eylem bilinçsiz ve zarar vericidir).

5. Kutuplar (Polarities): İçimizdeki Zıtlıklarla Barışmak

Her birimizin içinde birbirine zıt kutuplar vardır: güçlü ve zayıf, sakin ve öfkeli, cesur ve korkak, idealist ve pragmatist. Zor bir olay karşısında genellikle bu kutuplardan sadece birini yaşamaya veya göstermeye izin veririz.

Örneğin, “Ben sakin ve mantıklı bir insanım” kutbunda takılıp kalan biri, içindeki öfkeyi reddeder. Bu öfke birikir ve sonunda ya bedensel bir rahatsızlığa ya da beklenmedik bir patlamaya dönüşür.

Gestalt’ın önerisi: Kendinize şu soruyu sorun: “Bu olay karşısında içimde hangi kutup sessiz kalıyor? Ya da sesini duyurmaya çalışıyor?”

• Güçlü olmaya çalışırken, içimdeki üzgün ve yardıma muhtaç çocuğu duyabiliyor muyum?
• Adalet için savaşan aktivist kutbumun yanında, “Keşke hiçbir şey olmamış gibi sakin bir hayatım olsa” diyen kutbuma da yer var mı?

Her iki kutbu da kabul etmek, bizi daha bütüncül ve esnek bir insan yapar. Öfkelendiğimizde aynı anda üzüldüğümüzü de kabul edebilmek, patlamayı önleyen en önemli faktörlerden biridir.

6. Alan Teorisi (Field Theory): Her Şey Bir Bağlam İçinde Olur

Gestalt’a göre hiçbir şey izole bir şekilde olmaz. Her deneyimimiz, içinde bulunduğumuz alan (field) tarafından şekillenir. Bu alan, bizim geçmişimiz, bugünümüz, içinde yaşadığımız kültür, ailemiz, iş yerimiz, sosyal çevremiz ve hatta o anki fiziksel ortamımızdır.

Bir olaya tepkimiz, sadece o olayın değil, içinde bulunduğumuz tüm bu alanın bir ürünüdür. Aynı haberi, güvenli bir evde, destekleyici arkadaşlarla okuyan biri ile yalnız, kaygılı ve güvensiz hisseden bir başkası çok farklı şekillerde deneyimler.

Kendimize sormalıyız:

• “Şu an içinde bulunduğum kişisel, sosyal ve duygusal alan (iş durumum, aile ilişkilerim, genel ruh halim) bu olaya verdiğim tepkiyi nasıl etkiliyor?”
• “Alanımda beni daha kırılgan yapan bir faktör var mı? Beni daha güçlü hissettiren bir kaynak var mı?”

Alanımızı anlamak, kendimize karşı daha şefkatli olmamızı sağlar. “Çok aşırı tepki verdim” diye kendimizi suçlamaktansa, “Şu anda alanımda beni böyle hissettiren bir çok faktör var, bu çok normal” diyebiliriz.

Duygusal Fırtınada Kendi Merkezini Bulmak

Zorlayıcı, haksız veya korkutucu bulduğumuz bir olay karşısında duygusal bir patlama yaşamak, genellikle çaresizlik hissinin bir ifadesidir. Gestalt terapisi bize, bu çaresizliğin üstesinden gelmek için bir yol haritası sunar:

1. Farkındalıkla başlayın: Olayı ve ona verdiğiniz içsel tepkiyi (beden, duygu, düşünce) olduğu gibi görün.
2. Bitmemiş işlerinizi bilin: Geçmişten gelen duygusal yüklerin şimdiki tepkinizi şişirip şişirmediğini sorgulayın.
3. Temas kesintilerinizi fark edin: Duyarsızlaşıyor muyum, içleme veya yansıtma yapıyor muyum?
4. Değişim paradoksunu hatırlayın: Hissetmekten kaçtıkça, duygular sizi ele geçirir. Hissettiğiniz şeyi kabul edin.
5. Deneyim döngüsünü tamamlamaya çalışın: Duyguyu yaşayın, onun için uygun, yapıcı bir eylem bulun, sonra döngüyü kapatın ve yolunuza devam edin.
6. Kutuplarınızla barışın: İçinizdeki tüm farklı seslere (öfkeli, üzgün, korkak, cesur) birer sandalye verin.
7. Alanınızı (bağlamınızı) göz önünde bulundurun: Tepkiniz, yalnızca olaya değil, tüm yaşam koşullarınıza verdiğiniz doğal bir yanıttır.

Bu perspektif, bizi duygularımızın kurbanı olmaktan kurtarıp, onları birer veri ve enerji kaynağı olarak görmemizi sağlar.

Duygusal patlamalar ya da hissizleşme yerine, bilinçli, bütüncül ve temas halinde bir duruş sergilemek – işte Gestalt’ın bize armağan ettiği en büyük beceri budur. Ve bu beceri, ister bireysel bir kriz, isterse toplumsal bir sarsıntı karşısında olalım, dengeyi bulmamızın en kıymetli anahtarıdır.

Bütünsellik Perspektifi: Türker Kılıç ve Ken Wilber’ın Gözünden Bir Bakış

Önceki bölümlerde Gestalt terapinin temel kavramlarıyla bireysel dengeyi nasıl kurabileceğimizi ele aldık. Şimdi bu bakışı, Türker Kılıç ve Ken Wilber gibi iki önemli düşünürün bütünsellik anlayışıyla zenginleştirelim. Her ikisi de “parçaları birleştirme” konusunda derinlikli modeller sunar, ancak farklı vurgularla.

1.1 Dört Kadran (Four Quadrants) – “I, We, It, Its”

Wilber’a göre herhangi bir olayı, deneyimi veya durumu anlamak için dört temel perspektiften bakmamız gerekir. Bu perspektifler, “iç-dış” ve “birey-toplum” eksenlerinin kesişmesiyle oluşur:

	İÇSEL (İç Dünya)	DIŞSAL (Gözlemlenebilir)
BİREY	I (Ben) Duygular, düşünceler, değerler, anlamlar, maneviyat “Şu anda içimde ne oluyor?”	IT (Onun) Davranışlar, bedensel tepkiler, ses
TOPLUM	WE (Biz) Kültür, paylaşılan değerler, dünya görüşleri, kolektif anlam “Çevremdekiler bu olayı nasıl anlamlandırıyor?”	ITS (Onlar) Sistemler, kurumlar, ekonomi, teknoloji, yasalar “Toplumsal yapı ve sistemler nasıl işliyor?”

Bize ne söyler? Bir üniversitenin kapatılması gibi bir olayı sadece bir kadrandan (örneğin sadece “IT” – dışsal birey: “Okul kapandı, öğrenciler ne olacak?”) görmek, olayı anlamada yetersiz kalır. Olayı bütünsel olarak kavramak için dört kadranda da neler olduğuna bakmamız gerekir.

Bu olay özelinde dört kadran:

Kadran	Bu Olayda Ne Var?
I (Ben)	İçimdeki öfke, korku, çaresizlik, adaletsizlik hissi. Kendi değerlerimle bu olay arasındaki çatışma.
IT (Onun)	Üniversitenin fiilen kapanması, öğrencilerin nakil süreçleri, kampüslerin boşalması, resmi gazete kararı.
WE (Biz)	Öğrencilerin, akademisyenlerin, velilerin ortak kaygıları. Dayanışma ağları. “Hepimiz aynı gemideyiz” duygusu. Kolektif tepkiler.
ITS (Onlar)	YÖK’ün aldığı tedbirler, garantör üniversite sistemi, hukuki düzenlemeler (2547 sayılı kanun), eğitim sistemi içindeki güç dinamikleri.

Pratik uygulama: Kendinizi bu olay karşısında sıkışmış, çaresiz veya aşırı öfkeli hissettiğinizde, durun ve şunu sorun: “Ben şu anda hangi kadranda takılı kaldım? Dört kadranı da görmeye çalışsaydım, resim nasıl değişirdi?”

Örneğin, sadece “ITS” (sistemler) kadranında takılı kalmak, “Sistem böyle işliyor, yapacak bir şey yok” gibi bir çaresizliğe; sadece “I” (bireysel duygu) kadranında kalmak ise aşırı duygusal patlamalara yol açabilir. Dört kadranı birden görmek, hem duygularımızla temas etmemizi, hem de daha geniş bir perspektif geliştirmemizi sağlar.

1.2 Tüm Seviyeler (All Levels) – Gelişim Basamakları

Wilber, insan bilincinin ve dünya görüşlerinin gelişim basamaklarından geçerek evrildiğini söyler. Bu basamaklar kabaca üç ana aşamada özetlenebilir:

1. Kişi-öncesi (Pre-personal) / Egosantrik (Ben-merkezli): Bebeklik ve erken çocukluk. Sadece kendi ihtiyaçlarını görür. “Bana ne oluyor?”
2. Kişisel (Personal) / Etnosantrik (Grup-merkezli): Çoğu yetişkinin bulunduğu aşama. Kendi grubunun, kültürünün, ülkesinin değerleriyle özdeşleşir. “Bizim grubumuza ne oluyor?” “Onlar bize ne yapıyor?”
3. Kişi-ötesi (Transpersonal) / Dünya-merkezli (World-centric) / Kozmos-merkezli: Daha ileri bir aşama. Kimlik, tüm insanlığı, hatta tüm canlıları kucaklayacak şekilde genişler. “Tüm insanlığa ne oluyor?” “Herkesin perspektifi nedir?”

Bize ne söyler? Bir olaya verdiğimiz tepki, büyük ölçüde içinde bulunduğumuz gelişim seviyesiyle şekillenir.

• Egosantrik (ben-merkezli) bir tepki: “Bu olay beni doğrudan etkilemiyorsa, umurumda değil.”
• Etnosantrik (grup-merkezli) bir tepki: “Benim siyasi görüşümdeki insanlara yapılıyorsa kötü, diğerlerine yapılıyorsa hak etmişlerdir.”
• Dünya-merkezli bir tepki: “Bu olay, hangi siyasi görüşten olursa olsun, eğitim hakkına ve ifade özgürlüğüne bir darbedir. Herkesi ilgilendirir.”

Kendimize sorulacak soru: “Ben bu olaya hangi seviyeden bakıyorum? Sadece beni, sadece benim grubumu mu düşünüyorum, yoksa daha geniş bir perspektiften mi bakabiliyorum?”

Wilber’ın önemli uyarısı: Daha yüksek seviyeler, daha düşük seviyeleri “aşar ve kapsar” (transcend and include) . Yani dünya-merkezli bir perspektif, ben-merkezli ihtiyaçları ve grup aidiyetini reddetmez, onları da içine alarak daha geniş bir çerçeve sunar.

1.3 Tüm Gelişim Çizgileri (All Lines)

Wilber’a göre gelişim tek boyutlu değildir. Bir insan, bilişsel olarak çok gelişmiş olabilirken duygusal olarak daha düşük bir seviyede kalabilir. Farklı “gelişim çizgileri” vardır:

• Bilişsel çizgi (nasıl düşünürüm)
• Duygusal çizgi (nasıl hissederim)
• Ahlaki çizgi (neyin doğru olduğuna nasıl karar veririm)
• Kimlik çizgisi (kendimi nasıl tanımlarım)
• İhtiyaçlar çizgisi (neye ihtiyaç duyarım)
• Manevi çizgi (hayatın anlamını nerede ararım)

Bize ne söyler? Bu olay karşısında farklı çizgilerimiz farklı tepkiler verebilir. Örneğin:

• Bilişsel çizgim: “Bu olayın hukuki boyutunu analiz edebiliyorum.”
• Duygusal çizgim: “Öfke ve korku içinde sürükleniyorum.”
• Ahlaki çizgim: “Bu kesinlikle yanlış, adaletsizlikle mücadele etmeliyim.”
• Kimlik çizgim: “Ben bir eğitimciyim/öğrenciyim/aktivistim, bu olay beni doğrudan ilgilendiriyor.”

Bu çizgilerin her biri farklı hızlarda gelişir ve farklı tepkiler üretir. Bütünsellik, tüm bu çizgileri görmek ve birbiriyle çeliştiklerinde (örneğin, ahlaki çizgim “mücadele et” derken, duygusal çizgim “kaç, saklan” diyorsa) bunu fark edebilmektir.

1.4 Tüm Haller (All States)

Halller, geçici bilinç durumlarıdır: uyanıklık, rüya görme, derin uyku, meditasyon halleri, zirve deneyimler. Bunlar, kalıcı gelişim seviyelerinden farklıdır.

Bize ne söyler? Aynı kişi, farklı bir haldeyken aynı olaya tamamen farklı tepki verebilir:

• Sabah uykusuz ve gerginken: “Her şey felaket, dünya batıyor.”
• Meditasyon/doğa yürüyüşü sonrası sakin ve dinginken: “Bu zor bir durum ama benim iç dengemi bozmama gerek yok.”

Pratik uygulama: Duygusal bir patlama yaşamak üzereyken kendinize sorun: “Şu an hangi haldeyim? Aç mıyım? Yorgun muyum? Stresli miyim? Bu hali değiştirirsem, olaya bakışım da değişir mi?”

1.5 Tüm Tipler (All Types)

Tipler, yatay farklılıklardır: cinsiyet, kişilik tipleri (MBTI, Enneagram), kültürel farklılıklar, öğrenme stilleri.

Bize ne söyler? Farklı tiplerden insanlar, aynı olaya farklı tepki verir. Bir “düşünen” tip ile bir “hisseden” tip, bir “içe dönük” ile bir “dışa dönük” aynı haberi çok farklı şekillerde deneyimler. Bir başkasının tepkisini “aşırı” veya “yetersiz” bulduğumuzda, onun tipini anlamaya çalışmak işe yarayabilir.

2.5 Türker Kılıç’ın Perspektifiyle Pratik Bir Duruş

Kılıç’ın çalışmalarının en çarpıcı yanlarından biri, beynimizdeki nöron ağlarının, bir kuş sürüsünün uçuş deseninin, hatta evrendeki galaksi kümelerinin dağılımının aynı matematiksel modele tabi olduğunu göstermesidir.

Karmaşık ve kaotik görünen her sistemin aslında kendine özgü bir düzeni, bir matematiksel yapısı vardır. Bu görüş, “her şey çok kaotik, anlamsız” hissine kapıldığımızda bize farklı bir bakış sunar.

Bize ne söyler? İçinde bulunduğumuz toplumsal ve bireysel “kaos”, bir üst ölçekten bakıldığında, aslında yeni bir düzenin (yeni uygarlık paradigmasının) doğum sancısı olabilir. Bu, yaşadığımız zorlukları görmezden gelmek değildir; ancak onları salt bir “yıkım” olarak görmekten kurtulup, içinde saklı olan örüntüleri ve potansiyeli görmeye çalışmaktır. Bir epileptik atak da, bir pandemi de kendi içinde bir düzen ve enformasyon taşır. Onu anlamaya çalışmak, korku ve çaresizliği, merak ve yaratıcı çözüm arayışına dönüştürebilir.

Türker Kılıç’ın bütünsellik anlayışı, zor zamanlarda bize şunu hatırlatır: Yaşam, parçaların korkunç bir kazası değil, anlamın ve bağlantıların karmaşık, dinamik ve yaratıcı bir dansıdır. Bu dansın içinde kendi adımımızı bulmak, merak ve vicdanla hareket etmek, belki de tüm düzenler değişirken ayakta kalmanın ve hatta dönüşümün bir parçası olmanın en gerçekçi yoludur.

İşte tüm bu anlayışı, bir üniversitenin kapatılması gibi zorlayıcı bir olay karşısında somut olarak nasıl kullanabiliriz?

1. Parçalardan Ağa Bakın: Sadece “okul kapandı” parçasına değil, bu olayın öğrencileri, akademisyenleri, velileri, diğer üniversiteleri, YÖK’ü, medyayı ve sizi nasıl bir ağ içinde birleştirdiğine bakın. Bu ağdaki her bağlantı, yeni bir anlam ve yeni bir eylem potansiyeli taşır.
2. Çaresizliği, Dönüşümün Sancısı Olarak Okuyun: Hissettiğiniz “karanlık” ve “kaos”, belki de eski düzenin (tırtılın) çözülüşü ve yeni bir düzenin (kelebeğin) habercisidir. Bu hissi bastırmak veya ona teslim olmak yerine, “Bu dönüşümün bir parçası olmak ne anlama gelir? Bu kaosta ben hangi yeni örüntüyü kurabilirim?” diye sorun.
3. Merakı Yeniden Canlandırın: “Ne yapabilirim?” sorusu çaresizliği besliyorsa, soruyu değiştirin. “Bu olay karşısında en çok merak ettiğim şey ne?” (Örn: Öğrencilerin dayanışma ağları nasıl işliyor? Bu kararın hukuki dayanaklarını gerçekten anlayabilir miyim?) Merak, sizi pasif kurban konumundan çıkarıp aktif bir araştırmacı ve öğrenen konumuna getirir.
4. Anlamı, Sorumluluk Olarak Üstlenin: Anlam, bulunan bir şey değil, yaratılan bir şeydir. Kendinize “Ben bu olayın içinde nasıl bir anlam yaratabilirim? Bu deneyimi, hangi değerim için bir öğretmene dönüştürebilirim?” diye sorun. Bu anlam arayışı, sizi mağduriyetten, özneliğe taşır.
5. “Gönüldeşlik” ile Küçük Ağına Dokun: En yakın çevrendeki bir kişiyle (ailenden, arkadaşından, komşundan) bu olay hakkında yargılamadan, sadece duygularını ve merakını paylaşarak konuş. Onun gelişmesine, onun anlam arayışına katkıda bulunmak, senin de kendi çaresizliğini aşmanın en somut ve güçlü yoludur. Unutma: “Kendini geliştirmenin en kolay yolu, yanındakini geliştirmektir.”

Kaynaklar:

http://www.kenwilber.com

Integral psikoloji-Ken Wilber (kitap)

Beyin nasıl zihin üretir? Prof.Dr.Türker Kılıç

Bağlantısallık, merak ve yaratıcılık: Prof.Dr.Türker Kılıç